Thyatire, “A camel train arriving at Philadelphia, 1863
Thomas Allom (Pinxt.) (1804-1872),
Constantinople and the scenery of the seven churches of Asia Minor (İstanbul ve Küçük Asya’nın yedi kilisesinden manzaralar), 1838
Gravürcü, A. Willmore (Sculpt.)
Baskı: James S. Virtue, Londra
Çelik baskı, ağır kağıt, 264 mm.x 367 mm. (büyük boy)
Döneminde elle renklendirilmiş.
Kondisyon: 10/10
Provenance: S. E. koleksiyonu
Değerlendirme notu:
Akhisar gravürü ilk olarak Allom’un 1838 tarihli “Constantinople and the scenery of the seven churches of Asia Minor” kitabında yeraldı. Gravür, Allom’un 1861 tarihli tuval üzerine yağlıboya resminden elde edilmiştir. James Sprent Virtue tarafından 1863 yılı civarında yayınlandığı tahmin edilmektedir. James S. Virtue, Londra merkezli ünlü yayıncı George Virtue’nun işlerini devrettiği oğludur (1855). Baba Virtue (1794 – 1868), Bartlett gravürleriyle ünlüdür.
Allom’un Thyatira (Akhisar) gravürünün yağlıboyası için bkz.
- Bonhams, Orientalist at Art, Ekim 2020, lot 3
- Christie’s, London, 8 Şubat 1899, lot 46 (2 of 7).
Thyatira (Thiatira), Manisa’nın Akhisar ilçesi sınırları içerisinde kalan antik Yunan kentidir. Kent, Lidya devletinin ve Pergamon Krallığı’nın en önemli yerleşimleri arasındadır. Roma İmparatorluğu boyunca, Bizans dönemine kadar kent bu isimle anılmıştır. Erken Hristiyanlık dönemde “Aziz Pavlus’a atıfla” Batı Anadolu’da kurulan yedi büyük kilise vardır. Yedi kilise de Türkiye sınırları içerisindedir. Yuhanna tarafından yazılan İncil’in Vahiy bölümünde adı geçen bu kiliseler, “Yedi Altın Kandillik” olarak da betimlenir. Yedi kilisesinden biri Akhisar’dadır. Diğer altı kilise şöyledir:
- Ephesus – Efes (Vahiy 2:1-7)
- Smyrna – İzmir (Vahiy 2:8-11)
- Pergamon – Bergama (Vahiy 2:12-17)
- Thiatira – Alaşehir (Vahiy 2:18-29)
- Sart – Salihli (Vahiy 3:1-6)
- Filadelfya – Akşehir (Vahiy 3:7-13)
- Laodikeia – Denizli (Vahiy 3:14-22)
Thomas Allom (1804-1872), Londra’da dünyaya geldi. Önceleri manzara ressamı olarak çalışmalar yaptı; İngiltere, Fransa ve Osmanlı ülkelerinde resimler çizdi. Fransa’da bulunduğu sırada Kral Louis Philippe’in Dreux’deki şatosunun manzaralarını yaptı; mimar olarak da Highburg’ta Îsâ (1850), Nottinghill’de Saint Peter (1856) kiliselerini inşa etti. 1827-1871 yılları arasında Royal Academy’de projelerini teşhir eden Allom, aynı zamanda İngiliz Mimarlar Enstitüsü’nün (Institute of British Architects) kurucularından biridir. 1872’de Barnes’de öldü.
Allom’un İngiltere, Fransa, Belçika gibi Avrupa ülkelerinin dışında Çin’e dair resimleri vardır. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin bazı yerlerini dolaşan ve bu arada İstanbul’da uzunca bir süre kalan ressam pek çok desen yapmış ve bunlar çelik gravür olarak ünlü İngiliz hakkâkları tarafından işlenip İstanbul’da İngiliz elçiliği rahibi Robert Walsh’ın kaleme aldığı açıklamalı bir metinle birlikte Constantinople and the Scenery of The Seven Churches of Asia Minor (İstanbul ve Küçük Asya’nın yedi kilisesinden manzaralar) adıyla iki cilt halinde Londra’da yayımlanmıştır (1838).
Aynı gravürler L. Galibert ile C. Pellé’nin hazırladıkları açıklama metniyle üç cilt halinde Constantinople ancienne et moderne, comprenant aussi les Sept Eglises de l’Asie Mineure adı altında Paris’te neşredilmiş, metinlerde farklar olmakla beraber resimler aynı klişeler kullanılarak basılmıştır. Bu kitaplardaki resimler arasında Allom’un İstanbul’dan başka Bursa, Manisa, Bergama, Efes, Pamukkale ve Güzelhisar’la ilgili gravürleri de yer alır.
Allom gördüklerini en güzel, en canlı şekilleriyle ve ayrıntılarına önem vererek tasvir etmeye çalışan bir sanatkârdır. Bazı gravürleri arasındaki işleniş ve üslûp farkı, ressamın yerinde çizdiği orijinal resimlerin, bu yerleri hiç görmemiş ve şaşılacak derecede çok sayıda hakkâk tarafından işlenmesinden dolayı olmalıdır. Kitabın içindeki resimlerin hepsi Allom’un değildir; bunlardan tamamen uydurma olduğu hissini veren Silivri Kalesi gravürü F. Hervé adlı bir ressama aittir. Aynı şekilde Rumeli ve bilhassa Arnavutluk’u tasvir eden gravürler de başka ressamlarındır. Fotoğrafın henüz bulunmadığı bir dönemde, Osmanlı Devleti’nin başşehri İstanbul’u ve buradaki hayatı zarif bir üslûpla Batı’ya tanıtan Allom’un gravürlerinin birçoğu bugün birer belge niteliğindedir.
Kaynakça:
The Art Journal, sy. 300, 1872.
Thieme Becker, “Allom, Thomas”, Künstlerlexikon, I, 1907, s. 319.
R. Ekrem Koçu, “Allom, Thomas”, İst.A, II, 725-727
TDV İslâm Ansiklopedisi, 2. cilt, s. 505, 1989, İstanbul
***
Thomas Allom (British, 1804-1872)
Thomas Allom was born in Lambeth, South London in March 1804. Articled to the architect Francis Goodwin, he attended the Royal Academy schools as an architectural student from 1828. He was a founder of the Royal Institute of British Architects, of which he became a Fellow in 1860. His reputation largely rests with his numerous designs for albums of topographical steel engravings that were mostly published between 1828-1845, when he travelled extensively in Great Britain, Belgium, France and Turkey.
The ancient town of Philadelphia (now known as Alasehir) lies at the foot of the Bozdağ Mountain, in the Aegean region of Turkey. It was an important centre during the Early Christian and Byzantine periods, remaining an isolated Byzantine enclave surrounded by various Turkish states in the 14th Century, and is a titular see of the Catholic Church.
Thyatira (now the Turkish town of Akhisar) was, like Philadelphia, among the seven major churches of Early Christianity, as mentioned in the Book of Revelation (also known as the Seven Churches of Revelation).
